İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar ve Aydın Dağları Örneği

Abstract

Bu çalışma, Bozdağlar ve Aydın Dağları’nda Castanea sativa yetişmesine uygun alanların iklim değişikliklerinden nasıl ve ne şekilde etkileneceğini tahmin edebilmek amacıyla hazırlanmıştır. İnceleme alanı, Türkiye’nin batısındaki Ege Bölgesi sınırları içinde kalmaktadır. Doğu – Batı yönünde birbirine paralel olarak uzanan bu dağlık sahada, Türkiye kestane üretiminin 2/3’ü karşılanmaktadır. Çalışma literatür taraması ve veri temini ile başlamıştır. Bu kapsamda ilçe bazlı Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) bitkisel üretim istatistikleri derlenmiş, böylece kestane üretiminin mekânsal dağılışı belirlenmiştir. Sonrasında kestane yetiştiriciliğinin günümüzdeki potansiyel ve gelecekteki olası dağılımının belirlenmesine çalışılmış, bu amaçla MaxEnt versiyon 3.4.4 yazılımı kullanılmıştır. Günümüzdeki potansiyel yetiştiricilik alanlarını belirlemek amacıyla WorldClim veri tabanındaki 1960-1990 referans dönemine ait 19 biyoiklimsel değişken kullanılmıştır. Gelecekteki olası yayılış alanlarını belirlemek için ise yine WorldClim veri tabanında CCSM4 küresel dolaşım modeli tercih edilmiştir. Bu model kapsamında, iki farklı Temsili Konsantrasyon Rotası (RCP) ve iki ayrı projeksiyon dönemi (RCP4.5 ve RCP8.5) dikkate alınarak modeller oluşturulmuştur. Böylece 2050 ve 2070 yıllarına ait biyoiklim değişkenleri analiz edilmiştir. Günümüz ve gelecekteki projeksiyon modelleri, kestanenin üretim istatistikleri ve arazi gözlemleri dikkate alınarak 4 sınıfa ayrılıp haritalanmıştır. Buna göre günümüzdeki potansiyel uygunluk alanları, mevcut üretim istatistikleri ile de büyük ölçüde örtüşmüştür. Geleceğe yönelik projeksiyonlar, iklim değişikliğinin kestane yetiştiriciliği için uygun alanları önemli ölçüde daraltacağını, hatta gerekli önlemlerin alınmaması durumunda da tamamen ortadan kalkabileceğini göstermiştir.This study was prepared to predict how and in what ways chestnut production in the Bozdağlar and Aydın Mountains will be affected by climate change. The study area is located within the borders of the Aegean Region in western Turkey. In this mountainous area, where the mountains extend parallel to each other in the east-west direction, two-thirds of Turkey's chestnut production is provided. The study began with a literature review and data collection. In this context, district-based TÜİK agricultural production statistics were compiled, thus determining the spatial distribution of chestnut production. Subsequently, efforts were made to determine the current potential and future possible distribution of chestnut cultivation, using the MaxEnt version 3.4.4 software for this purpose. To determine current potential cultivation areas, 19 bioclimatic variables from the WorldClim database for the reference period of 1960-1990 were used. To identify future possible distribution areas, the CCSM4 global circulation model was preferred from the WorldClim database. Under this model, two different Representative Concentration Pathways (RCPs) and two separate projection periods (RCP 4.5 & RCP 8.5) were considered, resulting in models analyzing bioclimatic variables for 2050 and 2070. Current and future projection models were mapped into four classes, considering chestnut production statistics and field observations. Accordingly, current potential suitability areas largely coincide with existing production statistics. Future projections show that climate change will significantly reduce areas suitable for chestnut cultivation and may completely eliminate them if necessary measures are not taken.