İmam Cafer es-Sâdık’a izâfe edilen Osmanlıca “Ḫavâṣṣu’l-Ḳur’ân”ın analizi ve transkripsiyonlu neşri

Abstract

Bu çalışmada İmam Cafer es-Sâdık’a (ö. 148/765) isnat edilmiş olan küçük çaplı Osmanlıca bir risalenin transkripsiyonlu neşri yapılmıştır. Ramazan Sıdkî tarafından imlâ edilen eser hicrî 1316 yılı şaban ayının ilk günü (15 Aralık 1898) tamamlanmıştır. “Tahir Ağa Tekkesi-568” kaydıyla Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi’nde bulunan eser mukavva ciltli, 13 varak ve 26 sahifeden ibaret olup 180x120, 135x70 ölçülerindedir. Fuat Sezgin’in “Havâssu’l-Kur’ân” adıyla İmam Cafer’e atfen zikrettiği Berlin/4154 ve Zâhiriyye/7365 nüshalarının bu çalışmada ele alınan risaleyle aynı olmadığı; “Havâssu’l-Kur’ân” şeklindeki kütüphane kayıtlarının ise eserlerin özel isimlerini değil ne ile ilgili olduklarını belirttiği anlaşılmaktadır. Nitekim “Havâssu’l-Kur’ân”, genel anlamda Kur’ân’ın muhtevasında mevcut bazı lafızların, âyetlerin veya sûrelerin maddî-manevî tesirleriyle ilgili bir ilmî disiplini ve bunun literatürünü ifade etmektedir. Eser muhtevâsında bütün sûrelerin havassına yer verilmiş; bazı sûrelerin genel anlamda hastalıklara şifa olduğu ayrıca karın, bel, göz ağrısı, gibi rahatsızlıklarda ve hamilelikten kaynaklı sıkıntılar esnasında okunacak sûrelerin olduğu belirtilmiştir. Fiziki hastalıklar dışında özellikle düşmana karşı zafer elde etme; zalim, hırsız, harami şerrinden korunma; seferden selametle geri dönme; düşmanın iftira ve gıybet eden dilinin bağlanması; malın sudan ve yangından korunması; çalınan eşyanın bulunması; masum çocukların/bebeklerin her çeşit afetten korunması gibi muhafaza odaklı hasiyetlerden bahsedilmiştir. Masum bebek ve çocukların cin musallatından ve korkudan himayesi; yetişkinlerin şeytanın vesvesesinden kurtulması ve özellikle de kalpte yerleşme eğiliminde olan nifaka karşı korunma; her türlü belâdan, kabir azabından, kıyamet dehşetinden, âhiret azabından, sekeratın zorluğundan muhafaza için bazı sûrelerin hâsiyetinden bahsedilmiş olması da dikkat çekicidir. Kanaatimizce metnin en önemli özelliği her sûrenin hâsiyeti ifade edildikten sonra tesir-i hakikinin muhakkak surette Yüce Allah’ın izni, kudreti ve dilemesiyle olduğunun vurgulanmasıdır. Kur’ân’ı vesile kılıp asıl tesiri Kur’ân’ın sahibi olan Yüce Allah’tan beklemek ise “Havassu’l-Kur’ân” ilminin bizce esasını teşkil etmektedir.In this study, a transcriptioned publication of a small-scale Ottoman Turkish treatise attributed to Imam Jafar al-Sadiq (d. 148/765) was made. The work written by Ramadan Sıdqi was completed on the first day of the month of Sha'ban in the Hijri year 1316 (15 December 1898). The work, which is in the Süleymaniye Manuscript Library with the recording of "Tahir Ağa Tekkesi-568", consists of cardboard bound, 13 leaves and 26 pages, and measures 180x120, 135x70. There are other works attributed to Imam Jafar al-Sadiq; however, the treatise that will be examined in this study is the only copy as far as we can see. The Arabic copies “Berlin/4154” and “Zâhiriyye/7365” mentioned by Fuat Sezgin in GAS, with the name “Khavass al-Qur'an” in reference to Imam Jafar al-Sadiq are not the same as the treatise discussed in this article. It is understood that the library registereds in the form of “Khavass al-Qur'an” and they are indicate what they are about, not the proper names of the works. As a matter of fact, "Khavass alQur'an" refers to a scientific discipline and its literature related to the material-spiritual effects of some words, verses or suras in the content of the Qur'an in general terms. In the content of the work, the features of all the surahs are included within the scope of khavass; It has been stated that some of the surahs are healing for diseases in general, and there are surahs to be read in diseases such as stomach, waist, eye pain, and during pregnancy-related troubles. Gaining victory especially against the enemy, except for physical diseases; protection from the evil of cruel, thief, bandit; safe return from the journey; binding the slanderous and backbiting tongue of the enemy; protection of property from water and fire; finding the stolen item; Conservation-oriented features such as protecting innocent children/babies from all kinds of disasters were mentioned too. Protection of innocent babies and children from demons and fear; salvation of adults from the delusions of the devil and protection against hypocrisy, which tends to settle in the heart; It is also noteworthy that the effect of some suras has been mentioned in order to protect it from all kinds of troubles, torment in the grave, the horror of the Day of Judgment, the torment of the Hereafter, and the difficulty of the moment of death. In our opinion, the most important feature of the text is that after expressing the importance of each sura, it is emphasized that its true effect is definitely and only with the permission, power and will of Almighty Allah.