Ortaokul 7. Sınıf öğrencilerinin maddenin tanecikli yapısı konusundaki kavram yanılgılarının belirlenmesi ve yanılgıların giderilmesinde kavramsal değişim metinlerinin etkisi

Abstract

Bu araştırmanın amacı; ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin maddenin tanecikli yapısıkonusundaki ön bilgilerini ve kavram yanılgılarını belirlemek, belirlenen yanılgıların giderilmesindekullanılan kavramsal değişim metinlerinin (KDM’lerin) öğrencilerin yanılgılarınındüzeltilmesine ve kalıcılığına olan etkisini incelemektir. Bu araştırma nitel araştırmayöntemlerinden biri olan özel durum çalışması yöntemine göre gerçekleştirilmiştir.Araştırmanın örneklemini, Türkiye’nin batısında bulunan bir devlet ortaokulunda 2024-2025 eğitim-öğretim yılında 7. sınıfta öğrenim gören 24 öğrenci oluşturmaktadır. Veritoplama aracı olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen ve iki aşamadan oluşan sekizsoruluk kavram testi kullanılmıştır. Testin ilk aşaması çoktan seçmeli sorulardan, ikinciaşaması ise soruların her biri için verilen cevabın nedeninin yazılmasının istendiği açıkuçlu sorulardan oluşmaktadır. Veri toplama sürecinin ilk aşamasında; araştırmacıtarafından geliştirilen kavram testi, öğrencilerin maddenin tanecikli yapısı konusunda sahipoldukları ön bilgilerinin belirlenmesi amacıyla uygulanmıştır. İkinci aşamada; konuaraştırmacı tarafından soru cevap yöntemi kullanılarak anlatılmış, ardından konuyla ilgiliöğrencilerde var olan kavram yanılgılarının belirlenmesi amacıyla kavram testi ikinci kezuygulanmıştır. Üçüncü aşamada, KDM’ler kullanılarak konu yeniden işlenmiştir. Dahasonra kavram testi, kullanılan KDM’lerin öğrencilerin konuyla ilgili sahip olduklarıyanılgıların giderilmesine olan etkisini incelemek amacıyla üçüncü kez uygulanmıştır.Dördüncü aşamada ise kavram testi, üç ay sonra kalıcılığın etkisini ölçmek için dördüncükez uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre; atomun renkli, yörüngelere sahip,bölünemez olduğu ve elektronların yörüngelerde hareket ettiği şeklinde alanyazında daolan yanılgılar tespit edilmiştir. Ayrıca KDM’lerin kavram yanılgılarını gidermede vekavramların kalıcılığı üzerinde olumlu sonuçlar verdiği görülmüştür. Araştırmanınsonuçlarına göre, öğretim programlarında KDM’lere yer verilerek özellikle de soyutkonularda öğrencilerde oluşabilecek olası yanılgıların önüne geçilebilir.

The purpose of this study is to determine the prior knowledge and misconceptions of 7th grade middle schoolstudents regarding the particulate structure of matter, and to examine the effect ofconceptual change texts (CCTs) used to correct these misconceptions on the correction andretention of students' misconceptions. This study was conducted using the case studymethod, one of the qualitative research methods. The sample of the study consists of 24students enrolled in the 7th grade at a public middle school in western Turkey during the2024-2025 academic year. An eight-question concept test developed by the researcher andconsisting of two stages was used as the data collection tool. The first stage of the testconsisted of multiple-choice questions, while the second stage consisted of open-endedquestions requiring students to write the reason for their answers to each question. In thefirst stage of the data collection process, the concept test developed by the researcher wasadministered to determine students' prior knowledge about the particulate nature of matter.In the second stage, the topic was explained by the researcher using the question-and-answer method, and then the concept test was administered a second time to identify anymisconceptions students had about the topic. In the third stage, the topic was revisitedusing KDMs. The concept test was then administered a third time to examine the effect ofthe KDMs used on eliminating students' misconceptions about the topic. In the fourthstage, the concept test was administered a fourth time three months later to measure theeffect of retention. According to the findings, misconceptions such as atoms being colored,having orbits, being indivisible, and electrons moving in orbits, which are also found in theliterature, were identified. Additionally, it was observed that KDMs had positive results ineliminating misconceptions and improving the retention of concepts. According to theresults of the study, incorporating KDMs into teaching programs can prevent potentialmisconceptions, especially in abstract subjects.