Cerrahi hastalarında bilinçli farkındalık uygulamalarının perioperatif süreçteki etkileri

Abstract

Bilinçli farkındalık, mevcut anda ortaya çıkan deneyimlerini yargılamadan isteyerek ve bilerek dikkat verme yoluyla ortaya çıkan farkındalık halidir. Dikkatlilik, niyet ve tutum bileşenleri ile kişilerin o anki deneyimlerine odaklanmalarını sağlamaktadır. Bilinçli farkındalık temelli yoga, müzik dinleme, bilişsel terapi, bilinçli farkındalık temelli sanat terapisi, yeme farkındalığı, yürüyüş farkındalığı gibi yöntemleri ile eğitimde, sporda, çalışma hayatında, günlük yaşamda ve sağlık alanında geniş bir kullanıma sahiptir. Sağlık alanında özellikle perioperatif süreç, hasta için yoğun stres yaratan ve alternatif destek yöntemlerine ihtiyaç duyulan kritik bir dönemdir. Bilinçli farkındalık uygulamaları perioperatif süreçte kullanıldığında hastaların psikolojik ve fizyolojik parametreleri üzerinde olumlu etkilere sahiptir. Bu sayede hastalarda ağrı, analjezi kullanımı ve anksiyeteyi azaltmakta, yaşam kalitelerini ise artırarak iyileşme sürecini hızlandırmaktadır. Bilinçli farkındalık temelli uygulamaların ameliyat öncesinde ve sonrasında kullanımı ile stres hormonlarının, kalp atım hızının ve kan basıncının azalması sağlanabilmektedir. Pratik uygulanabilirliği ve düşük maliyeti nedeniyle bilinçli farkındalık temelli girişimlerin perioperatif bakıma entegre edilmesi, cerrahi hastalarında iyileşme sürecini destekleyecek etkili bir yöntem olarak önerilmektedir.

Mindfulness is a state of awareness that arises from paying attention to present experiences in a deliberate and conscious manner, without judgment. Mindfulness, which consists of the components of attention, intention, and attitude, enables individuals to focus on their ongoing experiences. Mindfulness-based practices such as yoga, listening to music, cognitive therapy, art therapy, mindful eating, and mindful walking have a wide range of applications in education, sports, professional life, daily life, and healthcare. In healthcare, the perioperative period is a critical time that causes intense stress for patients and requires alternative support methods. When incorporated into perioperative care, mindfulness-based practices have positive effects on patients' psychological and physiological parameters. These practices have been shown to reduce pain, anxiety, and the need for analgesics, while also improving quality of life and accelerating the recovery process. Additionally, the use of mindfulness interventions before and after surgery contributes to a decrease in stress hormone levels, heart rate, and blood pressure. Due to their practical applicability and low cost, mindfulness-based interventions are recommended as effective support strategies to be integrated into perioperative care. This facilitates recovery in surgical patients and leads to better outcomes.