XV. Yüzyılın ansiklopedisi Dürr-i Meknun ve dili üzerine bir inceleme

Abstract

Bu çalışmada, Batı Türkçesinin en önemli devirlerinden olan Eski Oğuz Türkçesinin son döneminde kaleme alınmış bir eser olan Dürr-i Meknun’un dil özellikleri üzerinde durulmuştur. Eser içeriğinin zenginliğinden dolayı yazıldığı dönem için bir ansiklopedi niteliği taşımaktadır. Eserin ait olduğu dönem, Eski Oğuz Türkçesi ile Osmanlıca olarak anılan Batı Türkçesinin olgun yazı dili arasında bir köprü vazifesi görür. Bu çalışmayla geçiş dönemine ait bir eserin dil özelliklerinin ortaya konması amaçlanmıştır. Eser ve yazarıyla ilgili genel bilgiler verilerek de eserin kültür tarihimizdeki yeri hatırlatılmaya çalışılmıştır. Daha önce üzerine çalışma yapılmış bir eser olduğundan bu çalışmada sadece dönemin öne çıkan ses ve şekil bilgisi özellikleri üzerinde durulmuş ve dönemi niteleyen geçiş dönemi özelliklerinin vurgulanması amaçlanmıştır. Eser döneminin özelliklerine uygun olarak Osmanlı yazı diline ait özelliklerin koyulaştığı bir görünümdedir.

In this article, Dürr-i Meknun’s grammatical properties has studied. Dürr-i Meknun was written in Old Oghuz Turkish which is the most important periods of Western Turkish. It is an encyclopedia for the period in which was written due to the richness of its contents. Period of this book is a transition period between the Old Oghuz Turkish to advanced literary language which was called Ottoman Turkish. In this study was aimed to introduce of a transition period’s book’s grammatical properties. The place of the book in our cultural history was tried to be reminded by giving general information about the book and the author. Because of this book has been studied before, in this study only the prominent phonetic and morphological properties of the period are emphasized it is aimed to emphasize the transition period properties that characterize the period. In accordance with the characteristics of the period, the book appears to have gived point to the features of the Ottoman Turkish literary language.