Bazı salvia türlerinin sitoprotektif, antimutajenik/antirekombinojenik, antioksidan ve antibakteriyel özelliklerinin in vivo ve in vitro ortamda değerlendirilmesi

Abstract

Tıbbi bitkiler, içermiş olduğu antioksidan moleküller sayesinde doğal terapötik ajan geliştirme çalışmalarında önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmada, Salvia candidissima subsp. candidissima, Salvia multicaulis, Salvia suffruticosa ve Salvia syriaca türlerinden elde edilen su, etanol, metanol, ve etil asetat ekstraktlarının antioksidan, sitoprotektif, antigenotoksik, antibakteriyel ve gelişimsel etkileri hem in vitro hem in vivo yöntemlerle belirlenmeye çalışılmıştır. In vitro yöntem olarak LC-MS/MS ile fitokimyasal içerik, DPPH, ABTS ve FRAP antioksidan testleri, sitotoksisite ve genotoksisite testleri için sırasıyla MTS, mikronükleus ve kromozom aberasyon yöntemleri kullanılmıştır. Ayrıca antibakteriyel aktivite testleri için disk difüzyon ve MİK uygulanmıştır. In vivo analizler için DPPH, FRAP, ABTS antioksidan aktivite testleri, toksikoloji testleri ve genotoksisite testi (SMART) kullanılmıştır. Sonuçlar incelendiğinde, LC-MS/MS ile gerçekleştirilen fitokimyasal analizlerde her türde yüksek fenolik içerik belirlenmiş; S. syriaca'da hesperidin (9307.68 μg/g), S. candidissima subsp. candidissima’da rosmarinik asit (7583.76 μg/g) ve S. suffruticosa’da apigenin-7-O-glukozit (278.47 μg/g) en yoğun bileşikler olarak tespit edilmiştir. DPPH ve ABTS testlerine göre S. candidissima subsp. candidissima’nın metanol ve etanol ekstraktları en yüksek aktiviteyi gösterirken, FRAP analizinde ise en yüksek indirgeme gücü S. syriaca' nın su ekstraktında gözlenmiştir. MTS testiyle yapılan sitotoksisite analizlerinde, özellikle S. candidissima subsp. candidissima’nın metanol ekstraktı 100 mg/L konsantrasyonda en yüksek hücre yaşamlılığını sağlamış ve en belirgin sitoprotektif etkiyi göstermiştir (p<0.05). Mikronükleus ve kromozom aberasyon testleriyle, S. multicaulis (su) ve S. syriaca (metanol) ekstraktları en güçlü antigenotoksik etkiyi sergilemiştir. SMART testi sonuçlarına göre, S. syriaca’nın 50 mg/L etanol ekstraktı, en düşük nokta frekansı değerlerini vererek en güçlü in vivo antigenotoksik etkiyi ortaya koymuştur. In vivo gelişimsel toksisite değerlendirmelerinde S. suffruticosa'nın metanol dışındaki ekstraktlarının pupalaşma ve yaşama oranlarını etkilemediği görülmüştür (p>0.05). In vivo DPPH, ABTS ve FRAP testlerinde ekstraktların güçlü antioksidan potansiyeli belirlenmiştir. S. suffruticosa etanol ekstraktı S. aureus üzerinde yüksek antibakteriyel etki sergilemiştir.

Medicinal plants hold an important place in natural therapeutic agent development studies due to the antioxidant molecules they contain. In this study, the antioxidant, cytoprotective, antigenotoxic, antibacterial, and developmental effects of water, ethanol, methanol, and ethyl acetate extracts obtained from Salvia candidissima subsp. candidissima, Salvia multicaulis, Salvia suffruticosa and Salvia syriaca were determined using both in vitro and in vivo methods. As in vitro methods, LC-MS/MS for phytochemical content, DPPH, ABTS, and FRAP antioxidant assays, and MTS, micronucleus, and chromosome aberration methods for cytotoxicity and genotoxicity tests, respectively, were used. In addition, disc diffusion and MIC were applied for antibacterial activity tests. For in vivo analyses, DPPH, FRAP, ABTS antioxidant activity assays, toxicity tests, and the genotoxicity test (SMART) were used. When the results were examined, high phenolic content was determined in each species through phytochemical analyses performed by LC-MS/MS; hesperidin (9307.68 μg/g) in S. syriaca, rosmarinic acid (7583.76 μg/g) in S. candidissima subsp. candidissima, and apigenin-7-O-glucoside (278.47 μg/g) in S. suffruticosa were identified as the most abundant compounds. According to the DPPH and ABTS assays, the methanol and ethanol extracts of S. candidissima subsp. candidissima showed the highest activity, while the highest reducing power in the FRAP analysis was observed in the water extract of S. syriaca. In the cytotoxicity analyses performed with the MTS assay, especially the methanol extract of S. candidissima subsp. candidissima provided the highest cell viability at 100 mg/L concentration and showed the most pronounced cytoprotective effect (p<0.05). Through micronucleus and chromosome aberration tests, the water extract of S. multicaulis and the methanol extract of S. syriaca exhibited the strongest antigenotoxic effect. According to the SMART assay results, the 50 mg/L ethanol extract of S. syriaca exhibited the lowest spot frequency values, demonstrating the strongest in vivo antigenotoxic effect. In the in vivo developmental toxicity evaluations, it was observed that all extracts of S. suffruticosa except for the methanol extract did not affect pupation and survival rates (p>0.05). In the in vivo DPPH, ABTS, and FRAP tests, a strong antioxidant potential of the extracts was determined. The ethanol extract of S. suffruticosa exhibited the highest antibacterial effect against S. aureus.