2000’li yıllar Türkiye’sinde merkez- yerel ilişkilerinin gelişimi

Abstract

Kamu yönetimi, merkezden yönetim ve yerinden yönetim olmak üzere birbirini tamamlayan ikili bir yapıdan oluşmaktadır Ancak bu iki yapı arasında geçmişten günümüze merkezi yönetimin daima başat olduğu, ilişkilerin biçimini belirlediği bilinmektedir. 2000’li yıllardan itibaren yönetim yapımızda geçmişten çok farklı bir döneme kapı aralanmış, bu dönemde çeşitli reformlarla kamu yönetiminde önemli değişimler gerçekleştirilmiştir. Bu reformların gerçekleştirilmesinde; küreselleşme, Avrupa Birliği üyelik süreci gibi dış etkenlerin yanında demokratikleşme, ülke içinde toplumsal konjonktürün uygunluğu gibi iç faktörlerin önemli etkisi olmuştur. Bu reformların yol açtığı önemli bir sonuç da merkez- yerel ilişkilerinde yerel yönetimlerin merkez karşısında ağırlığını önemli oranda artırmasıdır. Yaklaşık on yıllık bu süreç, başarısızlıkla sonuçlanan “çözüm süreci” ve “15 Temmuz darbe teşebbüsü” sonrasında artan terör tehditlerinin milli güvenliği tehlikeye düşürmesiyle sona ermiş, güvenlik kaygılarıyla merkezi yönetim yerelin yükselişini frenleyerek yeniden gücünü hissettiren politikalara dönmek zorunda kalmıştır. Bu gelişmelere ek olarak yaklaşık bir yıldır uygulamada olan Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin de yerel yönetim politikalarında önemli değişimlere yol açacağı düşünülmektedir. Çalışmada 2000’li yıllardaki merkezi yönetim- yerel yönetim ilişkileri tartışılmış, öncelikle yerelin yükselişini sağlayan dinamikler, sonrasında yeniden merkezileşme süreçleri açıklanarak mülki idare amirlerinin bu süreçte değişen rolleri gözler önüne serilmeye çalışılmıştır. Deskriptif ve yorumlayıcı bir yöntemin izlendiği çalışmada, süreç, gerek mevzuat değişimleri gerekse sahada/pratikteki somut uygulamalar (kayyum atanması vb.) üzerinden değerlendirilmiştir. Sonuç olarak önümüzdeki yıllarda merkezi yönetimin gücünü daha da artıracağı değerlendirilmektedir.

Public administration consists of a complementary dual structure, including centralized administration and decentralized management. However, it is known that central government has always been dominant between these two structures and determines the form of relations. Since the 2000s, a very different period has been opened in our management structure and important reforms have been made in the public administration with various reforms in this period. In the realization of these reforms; In addition to external factors such as globalization and the European Union membership process, internal factors such as democratization and the suitability of social conjuncture within the country have had a significant impact. An important consequence of these reforms is that local governments significantly increase their weight in the center-local relations. This decade ended with the unsuccessful “resolution proces”s and the increasing threat of terrorism after the “July 15 coup attempt” jeopardized national security. In addition to these developments, the Presidential Government System, which has been in operation for almost a year, is expected to lead to significant changes in local government policies. In this study, the relations between central government and local government in the 2000s were discussed, firstly the dynamics that led to the rise of the local, then the centralization processes were explained and the changing roles of the local governors in this process were tried to be revealed. In the study, where a descriptive and interpretive method was followed, the process was evaluated through both legislative changes and concrete practices in the field / practice (appointment of a trustee, etc.). As a result, it is considered that central management will further increase the power in the coming years.