Kentsel mekânda sınır kavramının sosyal etkinlik sokakları üzerindeki etkisine yönelik coğrafi bilgi sistemlerinde oluşturulmuş bir model önerisi

Abstract

Kentsel alanların önemli bileşenlerinden biri olan sokaklar, yaya ve taşıt akışını sağlamanın yanı sıra toplumsal ilişkiler içinde mekanlar üretir. İnsan ve çevre arasındaki iletişim süreçlerine olanak veren sokak alanları, kentsel mekânda canlılığa katkı sağlar. Sosyal ilişkileri güçlendiren, oturma, arkadaşlar ile buluşma, dinlenme, keyif alma amacı ile yapılan aktivitelerin yer aldığı sokaklar gözden uzak, loş, sakin, fonksiyonel çeşitlilik gibi karekteristik özellkleri ile dikkat çekerler. Mimari tasarım ve kentsel planlamada mekânı oluşturmak, tanımlamak için çizgi ile ifade edilen sınır kavramı, gündelik hayatın yer aldığı sokaklarda ilişkileri kurgulayan, özgül mekanlar yaratarak sosyal iletişimi destekleyen, kentlileri birleştiren bir olgu olarak karşımıza çıkar. Sokakların mekânsal kurgusundan kaynaklanan bağlantı sayıları, bu alanların yaya akışını çekmekteki becerisini ortaya koyarken dar sokaklarda yer alan yüksek yapılar, sokaklarda kapalılık etkisi oluşturur. Sosyal etkinliklerin yer aldığı sokaklardaki zemin kat fonksiyonlarının çeşitliliği ise bireyler için birleştirici rol oynar. Bu makale, sosyal etkinliklerin yer aldığı sokakları, sınır etkisi oluşturan bağlantılılık, kapalılık, birleştirme özelliklerine göre incelemiş ve bu özelliklerin kullanıcı davranışına etkisini araştırmıştır. Makalede, sınır etkisi oluşturan üç farklı yaklaşım Coğrafi Bilgi Sistemleri’nde birleştirilerek bir model oluşturulmuştur. Çalışmanın sonuçları, sınır etkisi yaratan bağlanabilirlik, kapalık ve birleştirme özellikleri ile kullanıcı davranışları arasında güçlü ilişkiler olduğunu ve bu özelliklerin sokakların kullanımını artırarak canlılığına katkıda bulunduğunu göstermektedir.Streets, one of the most important components of urban areas, not only provide pedestrian and vehicular flow but also producespaces for social relations. Enabling communication processes between people and the environment, street spaces contribute to the vitality of urban space. Streets that strengthen social relations, where activities such as sitting, meeting with friends, resting and enjoying activities take place, attract attention with their characteristic features suchas secluded, dim, calm and functional diversity. In architectural design and urban planning, the concept of boundary, which is expressed with a line to create and define space, appears as a phenomenon that constructs relationships on the streets where daily life takes place, supports social communication by creating specific spaces, and unites urbanites. While the number of connections arising from the spatial organization of the streets reveals the ability of the streets to attract pedestrian flow, tall buildings on narrow streets create a closed effect in these areas. The diversity of ground floor functions in the streets where social activities take place plays a unifying role for individuals. This article examines the streets where social activities take place according to the connectivity, closure and unification features that create a boundary effect and investigates the effect of these features on user behavior. In the paper, a model based on the representation of the three different approaches in Geographic Information Systems is created.As a result of the study, showsthat there are strong relationships between the connectivity, enclosure, and merging features that create a boundary effect and user behavior, and that these features contribute to thevitality of streets by increasing their use.