Altınova Mahallesi sahilinin (Ayvalık, Balıkesir) sıvılaşma potansiyelinin araştırılması

Abstract

Bu tez çalışmasında, Balıkesir ili Ayvalık ilçesinde, Altınova Mahallesi sahilinin zemin sıvılaşma potansiyelinin belirlenmesi ve bu potansiyelin Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılarak haritalanması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, sıvılaşma olgusunun temel mekanizması, etkileyen parametreler ve yapılar üzerindeki olası etkileri ele alınmış; arazi deneylerinden elde edilen veriler ışığında farklı sıvılaşma analiz yöntemleri değerlendirilmiştir. Çalışmanın veri tabanı Balıkesir Büyükşehir Belediyesi arşivinden temin edilen Balıkesir ili Ayvalık ilçesi imar planına esas mikrobölgeleme etüt raporundan elde edilen 101 adet sondaj verisi kullanılarak oluşturulmuştur. Bu veriler; SPT-N değerleri, zemin türü, yer altı su seviyesi ve konum bilgileri gibi parametreleri içermektedir. Veri tabanı, CBS ortamına aktarılmış ve analizler sonucunda sayısal yükseklik modeli, eş yükselti eğri haritası, yer altı su seviye haritası, eğim haritası, sıvılaşma potansiyeli haritası, düzeltilmiş SPT-N değerinin farklı derinliklerdeki mekansal dağılımı ve sıvılaşmaya karşı güvenlik sayısının farklı derinliklerde mekansal dağılımı üretilmiştir. Sıvılaşma potansiyeli analizlerinde, çalışma alanına maksimum 100 km uzaklıktaki fay zonlarının ya da fayların üreteceği en büyük deprem büyüklüğü, bu depremlerin çalışma alanında oluşturacağı maksimum yer ivmesi hesaplanmıştır. Yapılan hesaplamalara göre Havran-Balya fayının Mw=7.3 büyüklüğünde deprem üreteceği ve bu depremin çalışma alanında 0.1758g büyüklüğünde maksimum yer ivmesi oluşturacağı ön görülmüştür. Sıvılaşma potansiyeli haritasında, sondaj lokasyonlarındaki zemin profilleri için sıvılaşma potansiyeli endeksi hesaplanmıştır. Bu harita incelendiğinde, çalışma alanının %11,8'inin sıvılaşma potansiyeli olmadığı, %64,1'inin "düşük", %20,5'inin "orta" ve %3,6'sının "yüksek" sıvılaşma potansiyeli sergilediği görülmektedir.This study investigates the liquefaction potential of the coastal zone of the Altınova Neighborhood in Ayvalık district, Balıkesir province, and maps this potential using Geographic Information Systems (GIS). This research focuses on the fundamental mechanisms of soil liquefaction, its influencing parameters, and their potential impacts on structures. The analyses were conducted using borehole data obtained from the microzonation report prepared for the zoning plan of the region archived by the Balıkesir Metropolitan Municipality. A total of 101 borehole records, including parameters such as SPT-N values, soil types, groundwater levels, and geographic coordinates, were compiled and integrated into the GIS environment. Various spatial analyses were performed, resulting in the generation of digital elevation models (DEM), contour maps, groundwater level maps, slope maps, liquefaction potential maps, spatial distribution maps of corrected SPT-N values, and safety factor maps at different depths. To assess seismic loading, the maximum earthquake magnitude and peak ground acceleration (PGA) likely to affect the study area were calculated based on nearby fault zones within a 100 km radius. The Havran-Balya fault was identified as the most critical source, with a potential magnitude of Mw=7.3 and an estimated PGA of 0.1758 g in the target area. In the liquefaction potential map, the liquefaction potential index was calculated for the soil profiles at borehole locations. Upon examination of this map, it was observed that 11.8% of the study area had no liquefaction potential. A total of 64.1% of the area exhibits a "low,” 20.5% an "intermediate,” and 3.6% a "high" liquefaction potential. These findings contribute to a better understanding of local soil behavior under seismic loading and provide a valuable basis for earthquake-resistant urban planning and hazard mitigation strategies in the region.