Sosyo-ekonomik göstergelere Göre Türkiye’de düzey 1 bölgelerinin çok boyutlu ölçekleme analizi ile incelenmesi

Abstract

Bölgesel gelişimlerin planlanması için ekonomik ve sosyal özellikleri içine alan birçok göstergenin birlikte değerlendirilip ele alınması önemli bir aşamadır. Bunun için bölgeler arası benzerlik ve farklılıkların da dikkate alınması gerekmektedir. Bu çalışmada 13 tane sosyo-ekonomik gösterge açısından 12 bölge arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları belirlemek ve grafiksel bir değerlendirme yapmak için çok boyutlu ölçekleme analizinden yararlanılmıştır. Çalışmada 12 bölgeye ilişkin 2014-2018 yıllarına ait beş yıllık veri dikkate alınmıştır. Araştırmada işsizlik oranı, yoksulluk oranı, Gini katsayısı, kişi başına GSYİH, üniversite mezunlarının sayısı, toplam ihracat, toplam ithalat, nüfus yoğunluğu, şehirleşme oranı, taşıt sayısı, hükümlülerin sayısı, toplam işlenen tarım alanı ve bitkisel üretim değeri verileri değerlendirilerek bölgelerin lokasyonu koordinatlar ve grafik aracılığıyla belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre yoksulluk oranı, Gini katsayısı, kişi başına GSYİH, üniversite mezunlarının sayısı, toplam ihracat, toplam ithalat, nüfus yoğunluğu ve şehirleşme oranı göstergeleri için İstanbul bölgesi diğer bölgelerden uzaklaşarak farklılaşma göstermektedir. İşsizlik oranı için Güneydoğu Anadolu ve Ortadoğu Anadolu’nun, taşıt sayısı açısından Batı Anadolu’nun, hükümlülerin sayısı açısından Ege’nin, toplam işlenen tarım alanı için Orta Anadolu’nun, bitkisel üretim değeri göstergesi açısından da Akdeniz’in farklılaştığı görülmüştür.

It is an important step to evaluate and address many indicators that include economic and social features for planning regional developments. To this end, similarities and differences among regions should also be taken into consideration. In this study, multidimensional scaling analysis was used to make a graphical evaluation and to determine similarities and differences among 12 regions in terms of 13 socio-economic indicators. In this study, five-year data for the 12 regions from 2014 to 2018 were taken into consideration. In the research, unemployment rate, poverty rate, Gini coefficient, GDP per capita, number of university graduates, total exports, total imports, population density, urbanization rate, number of automobiles, number of convicts, total cultivated agricultural area and the value of crop production data are evaluated and the locations of each region determined by coordinates and graphics. According to the results, Istanbul region differs from the other regions for the indicators of poverty rate, Gini coefficient, GDP per capita, number of university graduates, total exports, total imports, population density and urbanization rate. It was observed that Southeastern Anatolia and Middle East Anatolia differ for unemployment, Western Anatolia in terms of number of automobiles, Aegean in terms of number of convicts, Central Anatolia for total cultivated agricultural area and Mediterranean in terms of crop production value indicator.