İnfak hadislerinin toplumsal dayanışmadaki rolü

Abstract

Araştırmada, infakın bireyler ve toplum üzerindeki etkileri ile bu kavramın toplumsal dayanışma, yoksullukla mücadele ve sosyal adalet gibi alanlardaki işlevi ele alınmıştır. Kur’an-ı Kerim ve Hz. Peygamber’in (s.a.s.) infaka dair örnekliğinden yola çıkılarak, hadislerin toplumsal dayanışmaya etkisi değerlendirilmiştir. Çalışma, infakla ilgili hadislerin günümüzde nasıl anlaşıldığını, yorumlandığını ve uygulandığını incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma sürecinde nitel araştırma yöntemlerinden yarı yapılandırılmış mülakat tekniği kullanılmış; farklı yaş, cinsiyet, meslek ve ekonomik düzeylerden katılımcılarla yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Katılımcılar arasında daha çok sivil toplum kuruluşu çalışanları ve yardım faaliyetlerinde bulunan gönüllüler yer almıştır. Mülakatlar Bursa evreninde gerçekleştirilmiş, benzer konuları ele alan sorular gruplanarak tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler, infakla ilgili hadislerin bireylerde sorumluluk bilincini artırdığını, merhamet ve paylaşma duygularını pekiştirdiğini ve toplumsal ilişkileri güçlendirdiğini göstermektedir. Bununla birlikte, infak hadislerinin çoğunlukla bilindiği hâlde uygulamada bazı eksikliklerin bulunduğu tespit edilmiştir. Katılımcı görüşleri, bu hadislerin davranışlar üzerinde etkili olduğunu; ancak daha geniş kitlelere ulaştırılması ve doğru şekilde anlaşılması gerektiğini ortaya koymuştur.

The research investigates the effects of infāq on individuals and society, focusing on its role in social solidarity, poverty alleviation, and the promotion of social justice. Drawing on examples from the Qur’an and the Prophet Muhammad’s (peace be upon him) practice of infāq, the study evaluates the impact of relevant hadiths on fostering social cohesion. This study aims to examine how hadiths about infāq (charitable giving) are understood, interpreted, and practiced in contemporary times. In the research process, the semi-structured interview technique, one of the qualitative research methods, was employed, and face-to-face interviews were conducted with participants from diverse age groups, genders, professions, and economic levels. The participant group largely consisted of NGO workers and volunteers involved in charitable activities. The interviews were conducted in the city of Bursa, Türkiye. The questions addressing similar themes were grouped and analyzed using the thematic analysis method. The findings indicate that hadiths on infāq enhance individuals’ sense of responsibility, strengthen feelings of compassion and sharing, and contribute to the reinforcement of social relationships. However, although most participants were familiar with these hadiths, some shortcomings were identified in their practical application. The participants emphasized that while these hadiths do influence behavior, there remains a need for broader dissemination and more accurate understanding.