1821 MORA İSYANI SIRASINDA EDREMİT KÖRFEZİ VE ZEYTİNCİLİK

Abstract

1821 yılında Mora'da çıkan isyan kısa süre içinde adalar ve Anadolu'nun batısını tehdit etmeye başlamıştır. Rum eşkıyasının Batı Anadolu sahilindeki yerleşim birimlerine saldı- rılarda bulunması bir taraftan buradaki yerleşik Müslüman ahaliye zarar verirken diğer taraftan da bölgedeki Rumları isyan için cesaretlendirmiştir. Bu süreçte Mora'daki isyan kısa bir süre sonra Rum nüfusun çoğunlukta olduğu Ayvalık'a ve Yunda adasına da tesir etmiştir. Ayvalık'ta çıkan isyan sadece bu kazayı değil Edremit Körfezi'ndeki Tuzla, Edremit ve Kemer Edremit kazalarını ve hatta Ayvalık'ın güneyindeki Çandarlı'ya kadar olan sahayı etkilemiştir. İsyanın, Edremit Körfezi'nde askerî, idarî ve sosyo-ekonomik birtakım sonuçları olmuş- tur. Özellikle öteden beri İstanbul'un zeytinyağı ihtiyacını karşılayan körfezdeki sosyo- ekonomik dinamiklerin temelini oluşturan zeytincilik bu süreçten ciddi ölçüde etkilen- miştir. İsyanın bastırılması esnasında ve körfezdeki eşkıyalık hadiseleri sebebiyle zeytin- cilik, zeytinyağı imal olunan mengeneler ve zeytin toplamaya gelen işçiler zarar görmüş- tür. Ayrıca bu süreçte firari Rumların bir milyon civarında zeytin ağacına devlet tarafın- dan el konulmuş ancak bir süre sonra Ayvalık ve Yunda adasına dönen firarilere mülkle- ri iade edilmiştir.