Dede Korkut kitabında alplığa geçiş ve topluma katılma törenleri üzerine bir değerlendirme

Abstract

Tahkiyeye dayalı metinlerde, özellikle destan, halk hikâyesi, masal gibi anlatmalarda epizodik yapının (olay zincirinin) 1) doğum, 2) ergenliğe geçiş veya topluma katılma, 3) düğün, 4) ölüm gibi dört bölümde, şekillendiği dikkati çekmektedir. Aslında bu epizotların hepsi, insan hayatındaki geçişlerin birer paralelidir. Dikkat edilirse sosyal ve dinî hayatta da bu devrelerin etrafında birçok geleneğin teşekkül ettiği gözlenecektir. Hayat öncesinden hayata geçiş doğumla gerçekleşirken insanın doğumla tamamlanmadığının bir göstergesi olan önemli geçişlerden birisi, yani erişkinler topluluğuna katılma töreni devreye girer. Erişkinler topluluğuna katılmanın hemen ardından gelen ve aslında birbiriyle bağlı olan düğün de bir geçiştir. Ölüm ise bir başka aleme geçiş olarak değerlendirilir.