İşletme sermayesi etkinlik düzeylerinin indeks yöntemi ile ölçülmesi: Borsa İstanbul’da bir uygulama

Abstract

İşletmelerin faaliyetlerinin devam edebilmesi için dönen varlık kalemlerine hangi ölçüde yatırım yapılacağı ve yapılacak yatırımların nasıl finanse edileceği işletme sermayesi yönetimi açısından önemlidir. Literatürde işletme sermayesi etkinliğinin ölçümünde farklı yöntemler kullanılmaktadır. Bu tez çalışması, payları Borsa İstanbul (BIST) Kimya, İlaç, Petrol, Lastik ve Plastik Ürünler Sektöründe işlem gören işletmelerin çalışma sermayesi etkinlik düzeyini İndeks Yöntemi ile ölçmeyi amaçlamaktadır. Bunun için Bhattacharya (1997) tarafından geliştirilen indeks yöntemi kullanılarak sektörde yer alan 44 işletmenin 2015-2023 yılları arasındaki verileri alınarak kullanım indeksi, performans indeksi ve etkinlik indeksleri hesaplanmıştır. Çalışma kapsamına Borsa İstanbul Kimya, İlaç, Petrol, Lastik ve Plastik Ürünler Sektöründe yer alan 44 işletme dahil edilmiştir. Ancak 2015-2023 yıllarına ilişkin veri eksiklikleri ve analiz için gerekli kriterlerin sağlanamaması nedeniyle kesintisiz faaliyet gösteren 25 işletmenin verileri kullanılmış ve analizler bu işletmeler üzerinden gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda 25 işletmenin verilerine göre 17 işletmenin indeks değerlerinin 1’den büyük olduğu görülmüştür. Kullanım indeksi değerlerine bakıldığında verimliliği en yüksek şirketin EGGUB şirketi, performans indeksi değerlerine bakıldığında BAGFS şirketi, etkinlik indeksi değerleri açısından incelendiğinde de yine BAGFS şirketinin ilk sırada olduğu tespit edilmiştir.In order for businesses to sustain their operations, determining the level of investment in current assets and the financing methods for these investments is of significant importance within the scope of working capital management. Various methods have been employed in the literature to measure the efficiency of working capital. This thesis aims to evaluate the working capital efficiency of companies listed in the Borsa Istanbul (BIST) Chemicals, Pharmaceuticals, Petroleum, Rubber, and Plastic Products Sector by utilizing the Index Method. For this purpose, the index method developed by Bhattacharya (1997) was applied, and the usage index, performance index, and efficiency index values were calculated based on data from 44 companies operating in the sector for the period 2015–2023. Although the initial sample comprised 44 companies, due to data unavailability and failure to meet the necessary analytical criteria, only 25 companies with continuous operations during the relevant period were included in the final analysis. The results indicate that 17 of these 25 companies had index values exceeding 1. In terms of the usage index, the most efficient company was identified as EGGUB; regarding the performance index and efficiency index, BAGFS ranked first in both categories.