Geç Osmanlı-erken Cumhuriyet Dönemi’nde Türkiye’de futbol ve siyaset ilişkisi

Abstract

Türkiye’de futbol, bu topraklarda oynanmaya başladığından beri siyaset ile iç içedir. Saraya yakınlığı nedeniyle ayrıcalıklı bir konumda olan Galatasaray Lisesi öğrencileri hariç, Türk ve Müslüman tebaanın 1908’e kadar futbol oynaması ve futbol takımı kurması yasaktır. İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin iktidarı ele geçirmesiyle futbol, Cemiyet’in politikasına paralel olarak milliyetçi bir karakter göstermiştir. Bu dönemde takımlar, Cemiyet’le bir şekilde ilişki kurmuş ve belli avantajlardan yararlanmak istemişlerdir. Aynı zamanda Cemiyet de futbolun kitleleri etkileme gücünü kullanabilmek adına futbola yönelmiştir. Futbolun siyasetle olan ilişkisi değişen tüm koşullara rağmen Birinci Dünya Savaşı Dönemi’nde, Kurtuluş Savaşı Dönemi’nde ve Tek Parti Türkiye Cumhuriyeti Dönemi’nde de sürmüştür. Takımlar, değişen koşullara hızlıca adapte olmuş ve siyasete yakın durarak belli imtiyazlara sahip olmayı tercih etmişlerdir. Bu çalışmada futbolun Osmanlı İmparatorluğu’na girişinden, tek partili Türkiye Cumhuriyeti Dönemi’ne kadar olan serüveni, siyasete yakınlık bağlamında incelenmiştir.