1828-1829 Rus İşgali Sonrasında Silistre Vakıflarının Vaziyet

Abstract

XIX. yüzyıl başlarından itibaren Tuna Nehrinin güneyine inen Rus orduları; Şumnu, Rusçuk, Varna ve Silistre şehirlerinde ölümlere ve yıkımlara neden olmuştur. 1828-1829 savaşlarında Edirneye kadar ilerleyen Rus askerlerinin attığı toplar, Silistre şehrinde cami, minare, medrese, mektep farkı gözetmeden evleri, dükkanları ve kale civarındaki askeri binaları tamamen yerle bir etmiştir. Çalışmada 1828- 1829 yıllarındaki Rus işgali sırasında Silistrede yıkılan Osmanlı vakıf eserlerinin yapım süreci üzerinde durulacaktır. Eserlerin yeniden yapılması vakıf bütçelerinin elverişsizliği nedeniyle gecikmiştir. Devrin padişahları II. Mahmud ve Abdülmecidin Rumeli şehirlerine yaptığı geziler, 1828-1829 yıllarında Rusların yıktığı binaların yeniden yapılması konusuna dinamizm kazandırmıştır. Bu manada Osmanlı padişahlarının ve devlet büyüklerinin ilgi ve alakaları, yıkılan binaların yapım sürecini hızlandırmıştır. Esasında Silistredeki vakıf eserlerin tamirinde yaşanan 30 yıllık gecikmenin, o dönemde yeni oluşturulan Evkâf-ı Hümâyun Nezaretinin mali durumu ile yakından ilgisi de vardır. Yaşanan gelişmelerin çeşitli açılardan ele alındığı bu çalışmada; Osmanlı ve Vakıflar Arşivlerindeki belgelerden faydalanarak sondaj metoduyla Silistre vakıflarının XIX. yüzyıl ortalarındaki görünümü verilmeye çalışılmıştır.