Türkiye’deki sosyal demokrat partilerin ekonomi, din ve toplumsal cinsiyet eşitliği bağlamında karşılaştırmalı analizi: 1972-2022

Abstract

Türkiye’de sosyal demokrasi, Cumhuriyet’in ilanı ile birlikte resmî ideoloji tartışmalarının, çok partili sisteme geçişin ve modernleşme devrimlerinin sonucunda ortaya çıkmıştır. Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte kurucu ideoloji, devrimler çerçevesinde toplumsal dönüşümü gerçekleştirirken; 1960’lardan itibaren ortaya çıkmış olan talepler, sosyal demokrat ideolojinin belirgin biçimde şekillenmesini sağlamıştır. Türkiye’de sosyal demokrasi, siyasal hayata bu şekilde girmesinden dolayı Batı Avrupa’daki tarihsel gelişimden farklı bir yol izlemiş olmaktadır. Bunun nedeni; siyasal kırılmalar, yerel koşullar ve toplumsal dinamiklerin etkisi çok etkili olmuştur. Türkiye’de sosyal demokrat ideolojinin hem kamuoyuna aktarılması hem de kurumsallaşmasında özellikle Bülent Ecevit, Erdal İnönü, Deniz Baykal ve Kemal Kılıçdaroğlu’nun etkili olduğunu görmekteyiz. Bu tezde özellikle bahsedilen liderlerin siyasal pratikleri ve sosyal demokrat ideolojiyi temsil etme biçimleri incelenip karşılaştırılacaktır. Bülent Ecevit, Erdal İnönü, Deniz Baykal ve Kemal Kılıçdaroğlu, sosyal demokrasinin Türkiye’deki temsilcisi olduğu dönemlerde siyasal, ekonomik ve toplumsal koşullara bağlı olarak ideolojiyi farklı yorumlamışlardır. Bu tezin bölümlerini oluşturan ekonomi politikalarında, din politikalarında ve toplumsal cinsiyet eşitliği politikalarında kendilerine özgü tutumlar geliştirmişlerdir. Bu tezin amacı, Türkiye’de genel seçime girmiş dört sosyal demokrat liderin ekonomi politikaları, din politikaları ve toplumsal cinsiyet eşitliği politikalarını detaylı inceleme yaparak, sosyal demokrasinin Türkiye’deki dönüşümünü ele almaktır. Yapılan araştırmada, liderlerin politikalarının, sosyal demokrasinin ilkeleriyle ne kadar uyumlu olduğu incelenecek ve liderler arası benzerlikler ve farklılıklar karşılaştırmalı olarak analiz edilecektir. Tezde aynı zamanda, sosyal demokrasinin nasıl ortaya çıktığı, nasıl bir ideolojiye dönüştüğü aktarılacaktır ve dört temel ilkesi olan eşitlik, adalet, özgürlük ve dayanışmayla ilgili görüşlerinden de bahsedilecektir. Bu değerlendirmelerin neticesinde Türkiye’de sosyal demokrasinin son elli yılda nasıl bir dönüşüm geçirdiği ortaya konulacaktır. Tez, Türkiye’de sosyal demokrat ideolojinin siyasal alandaki konumunu ve sosyal demokrat partilerin toplumsal tabanla kurdukları ilişkiyi tarihsel çerçeveden ele almaktadır. Böylelikle, Türkiye’de, sosyal demokrasi ile ilgili literatürde olan tartışmalara katkı sağlanacaktır.Social democracy in Türkiye emerged with the proclamation of the Republic as a result of official ideology debates, the transition to a multi-party system, and modernization revolutions. With the proclamation of the Republic, the founding ideology implemented social transformation within the framework of these revolutions, while demands emerging from the 1960s onward led to the distinct shaping of social democratic ideology. Because of this introduction to political life, social democracy in Türkiye has followed a different path than its historical development in Western Europe. This is due to the significant influence of political ruptures, local conditions, and social dynamics. We observe that Bülent Ecevit, Erdal İnönü, Deniz Baykal, and Kemal Kılıçdaroğlu were particularly influential in both the transmission of social democratic ideology to the public and its institutionalization in Türkiye. This thesis will examine and compare the political practices of these leaders and the ways they represented social democratic ideology. During their time as representatives of social democracy in Türkiye, Bülent Ecevit, Erdal İnönü, Deniz Baykal, and Kemal Kılıçdaroğlu interpreted the ideology differently depending on political, economic, and social conditions. They have developed distinctive approaches to the economic policies, religious policies, and gender equality policies that constitute the chapters of this thesis. The aim of this thesis is to examine the transformation of social democracy in Türkiye by conducting a detailed examination of the economic policies, religious policies, and gender equality policies of four social democratic leaders who ran in the general elections in Türkiye. This research will examine the extent to which the leaders' policies align with the principles of social democracy, and will provide a comparative analysis of the similarities and differences between the leaders. The thesis will also explain how social democracy emerged, how it evolved into an ideology, and will also discuss their views on its four fundamental principles: equality, justice, freedom, and solidarity. As a result of these assessments, it will reveal the transformation of social democracy in Türkiye over the last fifty years. The thesis examines the position of social democratic ideology in the political arena in Türkiye and the relationship between social democratic parties and the social base from a historical perspective. Thus, it will contribute to the ongoing debates in the literature on social democracy in Türkiye.