Bazı bitki ekstraktlarının Akdeniz Meyve Sineği’ne (Ceratitis capitata Wiedemann,1824) (Diptera: Tephritidae) karşı laboratuvar koşullarında etkinliğinin incelenmesi

Abstract

Bu çalışmada, sütleğen (Euphorbia helioscopia) ve kekik (Origanum onites) bitkilerinden elde edilen ekstraktların Akdeniz meyve sineği (Ceratitis capitata Wiedemann) pupaları üzerindeki biyolojik etkileri araştırılmıştır. Pupalar üzerindeki ekstrakt denemeleri farklı dozlarda (% 1, % 2, % 3) uygulanmış ve pupa gelişim süresi, pupa ölüm oranı ile ergin çıkış oranı gibi biyolojik parametreler değerlendirilmiştir. Ayrıca elde edilen veriler çoklu karşılaştırma testleri, korelasyon analizi ve Probit analiz ile istatistiksel olarak incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, ergin çıkış oranı kontrol grubuna göre önemli ölçüde azalmış, sütleğen ve kekik % 3 ekstrakt uygulaması sonundaki bu azalış ise ham verilere göre sırasıyla % 33.33 ve % 38.33 olarak, Abbott düzeltmesi sonrasında ise % 41.67 ve % 47.92 olarak belirlenmiştir. Çoklu karşılaştırma analizleri sonucunda, biyolojik etkinin özellikle % 2 ve % 3 dozlarda istatistiksel olarak anlamlı hale geldiğini göstermiştir (p≤0.05). Probit analiz sonuçlarına göre kekik ekstraktının LC50 değeri 1.808, sütleğen ekstraktına 2.014 göre daha düşük bulunmuş ve bu durum kekik ekstraktının düşük dozlarda (% 1 - % 2) daha yüksek biyolojik aktiviteye sahip olduğunu göstermiştir. Buna karşın LC90 değerlerinin sırasıyla 5.110 (sütleğen) ve 5.177 (kekik) olarak belirlenmesi, yüksek doz düzeylerinde (%3) her iki ekstraktın benzer düzeyde etki oluşturduğunu ve özellikle sütleğen ekstraktının yüksek dozlarda etkinliğini sürdürdüğünü ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, her iki ekstraktın da Akdeniz meyve sineği pupaları üzerinde önemli biyolojik etkilere sahip olduğunu göstermiştir. Elde edilen bulgular, sütleğen ve kekik ekstraktlarının çevre dostu alternatif mücadele yöntemleri kapsamında biyopestisit olarak değerlendirilebileceğini göstermektedir.

In this study, the biological effects of extracts obtained from milkweed (Euphorbia helioscopia) and wild marjoram (Origanum onites) on the pupae of the Mediterranean fruit fly (Ceratitis capitata Wiedemann) were investigated. Extract treatments were applied to the pupae at different concentrations (1 per cent, 2 per cent, 3 per cent), and biological parameters such as pupal development time, pupal mortality rate and adult emergence rate were assessed. Furthermore, the data obtained were statistically analysed using multiple comparison tests, correlation analysis and Probit analysis. According to the results, the adult emergence rate decreased significantly compared to the control group; this reduction following the application of 3% milk thistle and thyme extracts was determined to be 33.33 per cent and 38.33 per cent, respectively, based on the raw data, and 41.67 per cent and 47.92 per cent following Abbott correction. Multiple comparison analyses revealed that the biological effect became statistically significant particularly at the 2% and 3% doses (p ≤ 0.05). According to the Probit analysis results, the LC50 value of the thyme extract was found to be 1.808, which is lower than that of the milk thistle extract (2.014); this indicates that the thyme extract possesses higher biological activity at lower doses (1–2 per cent). Conversely, the determination of LC90 values as 5.110 (milk thistle) and 5.177 (thyme), respectively, reveals that at high dose levels (3 per cent), both extracts exert a similar level of effect and, in particular, that milk thistle extract maintains its efficacy at high doses. In conclusion, the study has shown that both extracts have significant biological effects on Mediterranean fruit fly pupae. The findings suggest that milk thistle and thyme extracts could be considered as biopesticides within the framework of environmentally friendly alternative control methods.