BİR ÖNCÜ VE ESERİ: PLANLI EĞİTİM VE DEĞERLENDİRME - TÜRKİYE’DE BİLİMSEL-TEKNİK PROGRAM GELİŞTİRME PARADİGMASININ DOĞUŞU

Abstract

Türkiye'de program alanının akademik bir çalışma alanı olması 1945 sonrasında yaşanan sosyokültürel ve siyasal gelişmeler doğrultusunda olmuştur. Bu gelişmeler içinde Türkiye'nin ABD'nin müttefiki olmasıyla gerçekleşen ve aslında siyasal gelişmelerin etkisi ile oluşan eğitim ve kültür alanındaki işbirliğinin önemli bir yer tuttuğu görülmektedir. ABD'nin 1945 sonrası artan etkisi ile eğitim alanında kurulan iş birliğinin bir sonucu olarak ABD'ye doktora eğitimi için gönderilen öğrencilerin Türkiye'ye geri dönmeleriyle genelde eğitim bilimlerinde özelde ise programa ilişkin kavramların tanımlanmasında o dönemde ABD'de oldukça güçlü bir akım olan bilimsel teknik program geliştirme paradigması egemen olmuştur. Cumhuriyetin başlangıcından itibaren Fransız ve Alman pedagoji geleneği içinde gelişen Türk pedagoji düşüncesi 1945 sonrasında Anglo-Amerikan eğitim bilimi düşüncesi ile tanışmış ve kısa sürede pedagojiden eğitim bilimine geçiş ile pek çok alanda bu etki güçlü bir şekilde hissedilmiştir. Çoktan seçmeli test sınavları, değerlendirme odaklı eğitim çalışmaları ve program geliştirmede deneysel araştırmalar bu etkinin bir örneğidir. Nitekim program alanı program geliştirme olarak kavramsallaştırılmış ve Bobbitt, Tyler geleneğinden ortaya çıkan bilimsel teknik paradigma program ve öğretim çalışmalarında resmî bakış açısı olmuştur. Bu paradigmanın Türkiye'de basılı olarak ilk ifadesi Dr. Selahattin Ertürk tarafından kaleme alınan ve 1966 yılında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından basılan Planlı Eğitim ve Değerlendirme isimli eserdir. Daha sonraki dönemlerde yazılmış olan program ve öğretime ilişkin kitapların genel bir çerçevesini sunan bu eser, Türkiye'de bilimsel teknik program geliştirme paradigmasının nasıl geliştiğini ve günümüzde Türkiye'de program geliştirme alanında yaptığı etkiler ile ayrı bir öneme sahiptir. Bu perspektif bağlamında tarihsel metodolojinin kullanıldığı bu çalışmanın amacı Türkiye'de bilimsel-teknik program geliştirme paradigmasının gelişim sürecinde önemli bir dönüm noktası olan ve Selahattin Ertürk tarafından kaleme alınan Planlı Eğitim ve Değerlendirme isimli eser bağlamında bilimsel teknik paradigmanın gelişim sürecini irdelemektir. Araştırmanın ortaya koyduğu bulguların Türkiye'de bilimsel-teknik paradigmanın genelde program alanının anlaşılması özelde ise program geliştirmenin tarihsel süreç içindeki gelişimine ışık tutacağı düşünülmektedir