Türkiye imalat sanayisinde yerelleşme ve uzmanlaşma eğilimleri

Abstract

Bu çalışma coğrafi çalışmalarda ve mekansal analizlerde yaygınlıkla kullanılabilecek iki indeksi, yerelleşme indeksi ve uzmanlaşma indeksini tanıtmayı ve bunlardan yola çıkarak Türkiye sanayi coğrafyasındaki son dönem değişimleri analiz etmeyi amaçlamaktadır. Yerelleşme indeksi üzerinden imalat sanayisinin 1992 ve 2016 arası dönemde coğrafi yoğunlaşma düzeyi analiz edilirken, aynı dönemde iller düzeyinde sektörel çeşitlilik ya da uzmanlaşma düzeyi uzmanlaşma katsayısı ile test edilmektedir. Çalışmanın temel bulguları ele alınan dönem içinde Türkiye imalat sanayisinde coğrafi anlamda yoğunlaşma eğiliminin arttığına işaret etmektedir. Söz konusu eğilim yeni ekonomik coğrafya teorisinin varsayımlarını doğrulayacak şekilde iki kutuplu bir mekansal örüntü yaratmaya devam etmekte ve geleneksel doğu-batı dengesizliğinin derinleştiğine işaret etmektedir. Buna karşın iller bazında sektörel çeşitlilikte pek bir değişimin olmadığı, geleneksel sanayi merkezlerinin endüstriyel çeşitlilikte öncü rol oynarken yeni sanayi odaklarının istenilen düzeyde bir endüstriyel çeşitlilik yaratmaktan uzak olduğunu göstermektedir.

This study aims to define two indexes named as coefficient of localization and specialization coefficient, and to analyze recent changes in geographical dimension of manufacturing in Turkey via deploying those indexes. While localization of manufacturing between 1992 and 2016 is analyzed with former index, the second one is used for analyzing specialization tendency of each industry and total manufacturing. The findings of study point to clear increase in concentration and localization tendency of manufacturing. Respective tendency verifies assumptions of new economic geography theory and highlights deepening regional disparities between existent east and west regions. It reveals regional industrial diversification at province scale is not the fact in Turkey. Despite the fact that traditional industrial provinces are unique geographical unites in terms of sectoral diversification, new industrialized provinces in the country seem like not able to create industrial diversification and specialized in only a few industries.