Turist rehberleri perspektifinden Trabzon Kültür Yolu Festivali’nin kültürel sürdürülebilirlik bağlamında değerlendirilmesi

Abstract

Bu çalışma, Trabzon Kültür Yolu Festivali’ni kültürel sürdürülebilirlik bağlamında, profesyonel turist rehberlerinin bakış açısından değerlendirmeyi amaçlamaktadır. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından düzenlenen Türkiye Kültür Yolu Festivalleri kapsamında gerçekleştirilen bu festival, yerel mirasın, kültürel kimliğin ve sürdürülebilir turizm anlayışının güçlendirilmesine yönelik önemli bir girişim niteliği taşımaktadır. Araştırmada nitel araştırma deseni kullanılmış, yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla Trabzon Bölgesel Turist Rehberleri Odası’na (TRO) bağlı, Trabzon Kültür Yolu Festivali’ne katılan 16 eylemli turist rehberinden veri toplanmıştır. Araştırma verileri, Soini ve Birkeland (2014) tarafından geliştirilen yedi kültürel sürdürülebilirlik göstergesi - kültürel miras, kültürel canlılık, ekonomik uygulanabilirlik, kültürel çeşitlilik, yerellik, ekokültürel esneklik ve eko-kültürel uyum- temel alınarak betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre Trabzon Kültür Yolu Festivali, Trabzon’un kültürel farkındalığını artırmakta, yerel mutfak, el sanatları ve halk müziği gibi geleneksel öğelerin yeniden canlanmasına katkı sağlamakta ve ziyaretçilerle yerel halk arasında sosyal etkileşimi güçlendirmektedir. Bununla birlikte araştırmanın katılımcıları, ticarileşme, yerel halkın sınırlı katılımı ve ekonomik etkilerin kısa süreli olması gibi sorunlara da dikkat çekmiştir.

This study evaluates the Trabzon Culture Route Festival in the context of cultural sustainability from the perspective of tourist guides. Designed as part of the Türkiye Culture Route Festivals organized by the Ministry of Culture and Tourism, the festival represents a key initiative in promoting local heritage, cultural identity, and sustainable tourism development. Employing a qualitative research design, data were gathered through semistructured interviews with 16 active tourist guides affiliated with the Trabzon Regional Tourist Guides Chamber (TRO), all of whom participated in the 2025 festival. The analysis was conducted using a descriptive approach based on the seven dimensions of cultural sustainability proposed by Soini & Birkeland (2014): cultural heritage, cultural vitality, economic viability, cultural diversity, locality, eco-cultural resilience, and eco-cultural civilization. Findings reveal that the festival strengthens cultural awareness, revitalizes traditional practices such as local cuisine, handicrafts, and folk music, and enhances social interaction between visitors and residents. However, participants also emphasized challenges including commercialization, limited community participation, and short-term economic effects.