Kuşakların yatırım kararlarında temel ve teknik analizi tercih etmelerinde davranışsal finansın rolü

Abstract

Bu çalışma, X, Y ve Z kuşaklarının yatırım kararlarında temel ve teknik analiz tercihlerini davranışsal finans bağlamında incelemektedir. Araştırmanın problemi, kuşakların yatırım analiz yöntemlerini seçerken psikolojik önyargılardan nasıl etkilendiğini ortaya koymaktır. Amaç, her kuşağın temel ve teknik analiz yöntemlerine ilişkin tutumlarını ölçekler aracılığıyla karşılaştırmak ve davranışsal finans modellerindeki eğilimlerin etkileri belirlemektir. Borsa İstanbul ve Forex yatırımcılarından oluşan 508 kişilik örneklem üzerinden 30 maddelik anket uygulanmış, ve veriler SPSS ile ANOVA, korelasyon ve regresyon analizlerine tabi tutulmuştur. Bulgular, kuşakların, temel analiz ve teknik analiz tercihi arasında ve davranışsal finans boyutlarıyla istatiksel olarak anlamlı farklılıklar olduğunu göstermiştir. Korelasyon analizinde temsililik önyargısı ile teknik analiz tercihi arasında zayıf ve pozitif ilişki, kendine atfetme ve momentum eğilimleri ile teknik analiz tercihi arasında zayıf ve negatif ilişki saptanmıştır. Sonuç olarak, kuşaklara özgü psikolojik eğilimler yatırım analiz yöntemlerini belirgin biçimde şekillendirmektedir. Z kuşağı temsililik ve aşırı güven eğilimleri, X kuşağı kendine atfetme önyargısı ile öne çıkarken, Y kuşağı genellikle orta düzeyde konumlanmıştır.

This study examines the preferences for fundamental versus technical analysis in the investment decisions of Generations X, Y, and Z through the lens of behavioral finance. The central research problem is to determine how psychological biases influence each generation’s choice of analytical methods. The study aims to compare generational attitudes toward fundamental and technical analysis using structured scales and to identify the impact of prevailing tendencies within behavioral finance models. A 30-item questionnaire was administered to a sample of 508 investors drawn from Borsa İstanbul and the Forex market, and the resulting data were analyzed in SPSS via ANOVA, correlation, and regression techniques. The findings reveal statistically significant generational differences both in the preference for fundamental versus technical analysis and across behavioral finance dimensions. Correlation analysis indicated a weak positive association between representativeness bias and a preference for technical analysis, while self-attribution and momentum biases exhibited weak negative relationships with technical analysis preference. In conclusion, generation-specific psychological tendencies markedly shape the choice of analytical methods. Generation Z is characterized by stronger representativeness and overconfidence biases, Generation X by pronounced self-attribution bias, and Generation Y by moderate positioning across the measured biases.