Obezite cerrahisi sonrası hastaların yemek yeme davranışları ve yaşam kaliteleri arasındaki ilişki

Abstract

Amaç: Araştırmada, obezite cerrahisi geçiren hastaların yemek yeme davranışları ve yaşam kaliteleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlandı. Yöntem: Tanımlayıcı türdeki bu çalışma, Mart-Nisan 2023 tarihleri arasında yürütüldü. Araştırmanın evrenini, obezite cerrahisi geçiren 260 hasta oluşturdu. Örneklem büyüklüğünü belirlemek amacıyla güç analizi yapıldı ve katılımcı hasta sayısı 156 olarak belirlendi. 18 yaş ve üzerinde olan, araştırmaya katılmaya gönüllü olan, psikiyatrik bir hastalık tanısı olmayan, obezite ameliyatını geçireli en az 1 yıl olan bireyler araştırmaya dahil edildi. Veriler, Veri Toplama Formu, Yetişkin Yeme Davranışı Ölçeği ve Obezite Cerrahisi Sonrası Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılarak elde edildi. Verilerin analizinde, karşılaştırmalı istatiksel analizlerden bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA ve Pearson korelasyon analizi uygulandı. İstatistiksel anlamlılık p<0.05 olarak değerlendirildi. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 37.77±11.39 olup, %78.3’ünün kadın, %66.2’sinin evli, %44.5’inin üniversite mezunu olduğu ve %50.9’unun taburculuk sonrası egzersiz yapmadığı saptandı. Yetişkin yeme davranışı ölçeğinde en yüksek puanı alan ilk üç alt boyut sırasıyla; “duygusal aşırı yeme”, “açlık” ve “yemek keyfi” alt boyutları olarak belirlendi. Obezite Cerrahisi Sonrası Yaşam Kalitesi Ölçeği biyopsikososyal alan toplam puanı 36.28±8.63, komplikasyonlar boyutu toplam puanı ise 16.93±4.43 bulundu. Hastaların cinsiyeti, medeni durumu, taburculuk sonrası egzersiz durumu, eğitim durumu ve ameliyat sonrası verilen kilo ile Yetişkin Yeme Davranışı Ölçeği alt boyutları arasında anlamlı fark olduğu görüldü (p<0.05). Obezite Cerrahisi Sonrası Yaşam Kalitesi Ölçeği Komplikasyon alanı ile Yetişkin Yeme Davranışı Ölçeğinin duygusal yetersiz yeme alt boyutu arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı çok zayıf ve açlık alt boyutu arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı zayıf ilişki olduğu belirlendi. Sonuç: Obezite cerrahisi sonrası hastaların, en fazla duygusal durumlarda aşırı besin alımı davranışlarını artırdığı saptandı. Diğer yandan hastaların yaşam kalitesi ölçek puanlarının düşük düzeyde olduğu, yaşam kalitesi ile yeme davranışları arasında ilişki olduğu ve kilo kaybının, hastaları biyopsikososyal açıdan olumsuz etkilediği belirlendi.

Objective: The aim of the study was to determine the relationship between eating behaviors and quality of life of patients undergoing obesity surgery. Methods: This descriptive study was conducted between March and April 2023. The population of the research consisted of 260 patients who underwent obesity surgery. Power analysis was performed to determine the sample size and the number of participating patients was determined as 156. Individuals aged 18 years and over, who volunteered to participate in the study, who did not have a diagnosis of a psychiatric disease, and who had undergone obesity surgery for at least 1 year were included in the study. Data were obtained by using the Data Collection Form, Adult Eating Behavior Scale and Postbariatric Surgery Quality of Life Scale. In the analysis of the data, comparative statistical analysis, independent sample t-test, one-way ANOVA and Pearson correlation analysis were applied. Statistical significance was evaluated as p<0.05. Results: The mean age of the patients was 37.77±11.39 years, 78.3% were female, 66.2% were married, 44.5% were graduated from university and 50.9% did not exercise after discharge. The first three sub-dimensions with the highest scores in the Adult Eating Behavior Scale were determined as “emotional overeating”, “hunger” and “food pleasure” sub-dimensions, respectively. The total score of the biopsychosocial dimension of the Postbariatric Surgery Quality of Life Scale was 36.28±8.63 and the total score of the complications dimension was 16.93±4.43. There was a significant difference between the gender, marital status, post-discharge exercise status, educational status, and postoperative weight loss and the sub-dimension of the Adult Eating Behavior Scale (p<0.05). It was determined that there was a statistically significant very weak negative relationship between the complications dimension of the Postbariatric Surgery Quality of Life Scale and the emotional undereating sub-dimension and a statistically significant weak negative relationship between the hunger sub-dimension of the Adult Eating Behavior Scale. Conclusion: It was found that patients after bariatric surgery increased their excessive food intake behaviors mostly in emotional situations. On the other hand, it was determined that the quality of life scale scores of the patients were low, there was a relationship between quality of life and eating behaviors, and weight loss negatively affected the patients in biopsychosocial terms.