Hanefi mezhebi fetva usûlü konularının tarihsel gelişimi

Abstract

Resmü’l-müftî ilkeleri mezhep teşekkülü sonrasında oluşmaya başlar. Ancak bu ilkeler Hanefi muhitlerinde müstakil bir literatürde ele alınmaz. Bu ilkeler, fetâvâ literatürünün mukaddimeleri veya eserin sonunda mesâilü şettâ bölümleri, füru‘ fıkıh kitaplarının mukaddimeleri veya edebü’l-kâdî bölümleri, usulü fıkıh eserlerinin ictihad bölümleri ve spesifik bir konu hakkında yazılan müstakil risaleler başta olmak üzere fıkıh literatüründe kimi zaman yarım sayfa kimi zaman birkaç sayfa çoğu zaman ise satır arası bilgiler olmak üzere işlenir. X./XVI. yüzyıl ve sonrasında ise Hanefi muhitlerinde bu ilkeler bir araya getirilerek müstakil risalelerde ele alınmaya başlar.

The principles of rasm al-muftî began to emerge after the IIth/VIIIth century. However, these principles are not discussed in a separate literature in Hanafî madhhab. These principles are discussed in the introductions or the masâilu shetta (various issues) of the fatawa literature, the adâb al-kâdî sections of the furû‘ fiqh books, the ijtihad sections of the usul al-fiqh works, and in independent treatises (rasâil) written on a specific subject. In the X/XVIth century and later in regions of Hanafî these principles began to be discussed in independent treatises (rasâil).