Yirminci yüzyılda vergiye karşı direniş ve isyanlar-I Erzurum isyanları, 1906-07 Kastamonu isyanı, 1906 Sinop isyanı, 1906 doğu isyanları, 1926-37

Abstract

Yirminci yüzyılda, Osmanlı’nın son döneminde ve Cumhuriyet’in Atatürk’ün hayatta olduğu yıllarında, rejim ve sistem karşıtlığının ön planda olduğu ve vergilerin yaşanan ayaklanmaların temel dinamikleri haline geldiği birçok isyan görülmüştür. Osmanlı döneminde, 1906 yılında Erzurum’da başlayan Kastamonu ve Sinop isyanlarıyla devam eden süreç, İkinci Meşrutiyet’in ilan edilmesine kadar sürmüştür. Cumhuriyet döneminde ise doğu isyanları olarak da bilinen 1926 Koçuşağı ayaklanması, 1927 Mutki ayaklanması ve 1937 Tunceli Tedip ayaklanması en önemli ayaklanmalardan olmuştur. Vergiye karşı aktif direniş olarak gerçekleşen bu ayaklanmalarla halk, hem vergi yüklerinin artmasını gerekçe göstererek daha fazla vergi ödemek istememekte hem de yönetime karşı başkaldırı sergilemektedir. Osmanlı döneminde ağır vergiler, kötü ve baskıcı yönetim, iltimas, rüşvet, yolsuzluk ve halkın yoksulluğu isyanların sebepleriyken Cumhuriyet dönemi doğu isyanlarının nedenleri vergiler başta olmak üzere bölge halkının askere alınmak istememesi, aşiretlerin ellerindeki silahları teslim etmemeleri ve yapılmak istenen ıslahat hareketlerine karşı çıkmaları olmuştur.

In the twentieth century, in the last period of the Ottoman Empire and the years of the Republic when Atatürk was alive, many rebellions were seen in which opposition to the regime and the system was at the forefront and taxes became the main dynamics of the uprisings. During the Ottoman period, the process that started with the Kastamonu and Sinop rebellions that started in Erzurum in 1906 continued until the declaration of the Second Constitutional Monarchy. In the Republican period, the 1926 Koçuşağı uprising, also known as the eastern rebellions, the 1927 Mutki uprising and the 1937 Tunceli Tedip uprising were among the most important uprisings. With these uprisings, which took place as an active resistance to taxation, the people not only did not want to pay more taxes, citing the increase in tax burdens, but also showed rebellion against the administration. While heavy taxes, bad and oppressive administration, favoritism, bribery, corruption and poverty of the people were the causes of the rebellions in the Ottoman period, the reasons for the eastern rebellions in the Republican period were the people of the region, especially the taxes, not wanting to be recruited into the military, the tribes not surrendering their weapons and opposing the desired reform movements