RUSLE (3D) MODELİ KULLANILARAK TOPRAK EROZYONU TAHMİNİ: HAVRAN ÇAYI ÖRNEĞİ

Abstract

İncelemeye konu olan Havran Çayı Havzası, Türkiye’nin kuzeybatısında, Ege Bölgesi’nin AsılEge Bölümü’nün kuzeyinde yer almakta olup 537 km2 yüzölçümüne sahiptir. Bu çalışmadaHavran Çayı Havzası’nda erozyon duyarlılık ve dağılışının belirlenmesi, ayrıca yıllık ortalamatoprak kaybı miktarının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaca ulaşmak için CBS tabanlı biryöntem olan Düzenlenmiş Evrensel Toprak Kaybı Denklemi (RUSLE) tercih edilmiştir. Buyöntem çerçevesinde havzanın topografya, jeoloji, toprak, yağış, arazi kullanımı gibiparametreleri değerlendirilmiştir. Çalışmada altlık olarak 1/25.000 ölçeğinde topoğrafyapaftaları kullanılmıştır. Bu harita paftaları UTM - ED50 formatında koordinatlandırılmış vebilgisayar ortamında altlık veriler üretilmiştir. Bu veriler kullanılarak toprak erozyonunubelirlemeye yönelik analizler yapılmıştır. Böylece erozyon duyarlılık sınıfları ve yıllık toprakkaybı miktarı elde edilmiştir. Sonuç olarak havzada hafif, orta, güçlü, şiddetli ve çok şiddetliolmak üzere beş farklı erozyon duyarlılık sınıfı belirlenmiştir. Sahanın % 27’sinin yıllık toprakkaybının 10 – 50 ton/ha/yıl arasında olduğu orta şiddetli erozyon tehditi altında olduğubelirlenmiştir. İnceleme alanında eğim değerlerinin yüksek, bitki örtüsünün seyrek, toprağınkolay taşınabilir olduğu, dar ve derin vadilerin yer aldığı kesimler erozyon duyarlılığının fazlaolduğu alanlara karşılık gelmektedir. Buna karşılık erozyon duyarlılığının daha düşük olduğualanlar bitki örtüsünün sık olduğu ormanlık sahalar ile ova tabanlarına karşılık gelmektedir.Bu çalışmada elde edilen sonuçlar, erozyonun insan ve faaliyetleri üzerindeki olumsuzetkilerini azaltma amacıyla kullanılabilir veriler içermektedir.