Balıkesir Üniversitesi Kurumsal Akademik Arşivi
DSpace@Balıkesir, Balıkesir Üniversitesi tarafından doğrudan ve dolaylı olarak yayınlanan; kitap, makale, tez, bildiri, rapor, araştırma verisi gibi tüm akademik kaynakları uluslararası standartlarda dijital ortamda depolar, Üniversitenin akademik performansını izlemeye aracılık eder, kaynakları uzun süreli saklar ve yayınların etkisini artırmak için telif haklarına uygun olarak Açık Erişime sunar.
Güncel Gönderiler
Depo yerleşim optimizasyonu ve bir vaka çalışması
(Balıkesir Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2026) Aydın, Hasan; Küçükkoç, İbrahim; Sarucan, Ahmet
Bu tez çalışması, kâğıt sektöründe faaliyet gösteren bir üretim işletmesine ait mamul depo yerleşim problemini ele almaktadır. Mevcut durumda, rulo şeklindeki malzemelerin mamul deposundaki yerleşim planlaması manuel olarak yapılmaktadır. Bu tezin amacı, depo alanının verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamaktır. Depo alanının verimli kullanılmasını hedefleyerek bir Karışık Tamsayılı Doğrusal Programlama (MILP) modeli geliştirilmiştir. Geliştirilen model, malzemelerin fiziksel özelliklerini, güvenli istifleme yüksekliklerini, malzeme gruplarını ve geliş sıralarını dikkate alarak depodaki dikey alan kullanımını verimli hale getirmeyi hedeflemektedir. Model, Python programlama dili ve Gurobi Optimizer aracılığıyla çözülmüştür. Model 50 adet rulo şeklindeki malzemeden oluşan gerçek bir veri seti üzerinde test edilmiştir. Geliştirilen matematiksel modelin sınırlarını ve performansını ölçmek için ise 78 adet problem incelerek analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, geliştirilen matematiksel model ile birlikte yerleşim planının depolama verimliliğini arttırması ve fiziksel-operasyonel kısıtları sağlaması açısından yeni bir bakış açısı sunmaktadır. Bu tez, özellikle rulo şeklindeki malzemelerin kullanıldığı sektörler açısından uygulanabilir ve özelleştirilebilir bir depo tasarımı yaklaşımı sunarak literatüre katkı sağlamayı hedeflemektedir.
MRI verilerinden alzheimer hastalığının tanısında en iyi derin öğrenme mimarilerinin keşfedilmesi
(Balıkesir Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2026) Güven, Aslıhan; Aydın, Fatih
Bu tez çalışmasında, Alzheimer hastalığının manyetik rezonans görüntüleme verileri üzerinden otomatik teşhisine yönelik en etkili derin öğrenme mimarisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, EfficientNet-B0, ResNet-50, U-Net, MobileNetV2 ve InceptionV3 mimarileri aynı veri kümesi ve sabit hiperparametreler altında karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada, 18–96 yaş aralığındaki 416 bireye ait manyetik rezonans görüntülerinden oluşan ve dört farklı Alzheimer evresini içeren OASIS-1 veri kümesi kullanılmıştır.
Modeller, Alzheimer hastalığının Non-Demented, Very Mild Demented, Mild Demented ve Moderate Demented evrelerini içeren etiketli MRI verileri üzerinde eğitilmiştir. Performans değerlendirmesi doğruluk, kesinlik, duyarlılık, F1 skoru ve ROC-AUC metrikleri üzerinden gerçekleştirilmiş; buna ek olarak model boyutu, eğitim süresi ve parametre yoğunluğu gibi operasyonel kriterler de dikkate alınmıştır.
Deneysel sonuçlar, InceptionV3 mimarisinin %0.86 test doğruluğu ve 0.97 makro AUC değeri ile en yüksek sınıflandırma performansını elde ettiğini göstermiştir. MobileNetV2 modeli, %0.74 test doğruluğu ve 0.90 makro AUC değeri ile düşük parametre sayısına rağmen dengeli ve verimli bir performans sunmuştur. EfficientNet-B0 mimarisi %0.63 test doğruluğu ile orta seviyede bir performans sergilerken, ResNet-50 modeli 0.95 makro AUC değeri ile yüksek ayrıştırma gücü göstermiştir. U-Net Encoder mimarisi ise diğer modellere kıyasla daha sınırlı bir sınıflandırma başarısı elde etmiştir.
Elde edilen bulgular, derin öğrenme tabanlı yaklaşımların Alzheimer hastalığının erken evre teşhisinde etkili ve klinik uygulamalara entegre edilebilir olduğunu ortaya koymaktadır.
Dalga kanalı için piston tip dalga üretici tasarım ve analizi
(Balıkesir Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2026) Kuşcuoğlu, Ahmet; Kaya, Semin
Bu tez çalışmasında, 24 m uzunluğa ve 1 m × 1 m kesite sahip mevcut bir dalga kanalında bulunan flap tip dalga üretici sisteminin yerine piston tip bir dalga üreticinin tasarımı, analizi, imalatı ve deneysel olarak doğrulanması ele alınmıştır. Çalışmanın amacı, mevcut kanal geometrisine uygun, mekanik açıdan güvenli ve düzenli dalga üretebilen bir piston tip dalga üretici geliştirmektir.
Çalışma kapsamında öncelikle piston tip dalga üreticinin çalışma prensibi teorik olarak incelenmiş ve dalga teorileri esas alınarak tasarım kriterleri belirlenmiştir. Bu kriterler doğrultusunda mekanik tasarım gerçekleştirilmiş, üç boyutlu CAD modeli oluşturulmuş ve sistemin yapısal davranışı sonlu elemanlar yöntemi kullanılarak sayısal olarak analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, tasarlanan sistemin statik ve dinamik yükler altında yapısal olarak güvenli olduğunu göstermiştir.
Tasarımı tamamlanan piston tip dalga üretici imal edilmiş, dalga kanalına monte edilerek çalıştırılmıştır. Deneysel çalışmalar sırasında sistemin kararlı şekilde çalıştığı ve hedeflenen dalga yüksekliği ile periyot aralıklarında düzenli dalga üretebildiği gözlemlenmiştir. Deneysel bulgular, tasarım ve analiz aşamalarında öngörülen performansın fiziksel sistem tarafından sağlandığını ortaya koymuştur.
Elde edilen sonuçlar, piston tip dalga üreticinin mevcut dalga kanalı için flap tip sisteme kıyasla daha kontrollü ve tekrarlanabilir dalga üretimi sağladığını göstermektedir. Bu çalışma, laboratuvar ölçekli dalga kanallarında piston tip dalga üreticilerin tasarımı ve uygulanması için bütüncül bir mühendislik yaklaşımı sunmaktadır.
Çok değişkenli zaman serilerine dayalı öznitelik çıkarımı ile fotovoltaik güç tahmini için açıklanabilir hibrit transformer mimarilerinin geliştirilmesi
(Balıkesir Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2026) Çelik, Özge; İkikardeş, Sebahattin; Balbal, Kadriye Filiz
Fotovoltaik (FV) güç üretiminin doğru ve güvenilir bir şekilde tahmin edilmesi; şebeke
kararlılığının sağlanması, enerji planlamasının optimize edilmesi ve yenilenebilir enerji
kaynaklarının entegrasyonunun desteklenmesi açısından kritik öneme sahiptir. Bu çalışma,
Türkiye, Manisa ili, Akhisar ilçesinde yer alan 100 𝑘𝑊 kapasiteli, çatı tipi güneş enerjisi
santralinden elde edilen gerçek saatlik üretim verilerini kullanarak bir saat sonrasına yönelik
FV çıkışını tahmin etmek amacıyla modüler bir hibrit Transformer çerçevesi önermektedir.
Zamansal özellik öğrenimini geliştirmek amacıyla, Vanilla Transformer kodlayıcısındaki
standart ileri beslemeli katman, LSTM, GRU ve 1D-CNN olmak üzere üç alternatif dizi
modelleme birimi ile değiştirilmiştir. Bu modüler kodlayıcı tasarımı, modelin hem uzun
dönemli bağımlılıkları hem de yerel dinamik örüntüleri daha etkin bir şekilde yakalamasına
olanak tanımaktadır. Her bir model, Bayesçi hiperparametre optimizasyonu ile ayarlanmış
ve MSE, RMSE, MAE ve 𝑅² gibi yerleşik performans ölçütleri kullanılarak
değerlendirilmiştir. Deneysel sonuçlar, 1D-CNN tabanlı hibrit modelin en yüksek tahmin
doğruluğunu sağladığını, Vanilla Transformer’a kıyasla RMSE değerinde yaklaşık %15’e
varan iyileşme elde ettiğini ve farklı hava koşulları altında daha kararlı 𝑅² değerleri
sunduğunu göstermektedir.
Tahmin doğruluğuna ek olarak, çalışmada her bir modelin uygulanabilirliğini
değerlendirmek amacıyla yorumlanabilirlik (SHAP analizi aracılığıyla), çıkarım süresi
verimliliği ve GPU kullanım düzeyi de incelenmiştir. Elde edilen bulgular, önerilen modüler
kodlayıcı yapısının hem tahmin performansını hem de hesaplama verimliliğini artırdığını ve
gerçek Dünya FV tahmin uygulamaları için ölçeklenebilir bir çözüm sunduğunu ortaya
koymaktadır.
Sonuç olarak, bu araştırma, Transformer mimarilerine zamansal modelleme birimlerinin
entegre edilmesinin yenilenebilir enerji tahmin performansını iyileştirme ve modern güç
sistemlerinde veri odaklı karar alma süreçlerini destekleme açısından önemli bir potansiyele
sahip olduğunu vurgulamaktadır.
The effects of Coenzyme Q10, Fullerene C60, α–Lipoic Acid on reproductive system of pubertal male rats exposed to Bisphenol A
(Universidad del Zulia, Facultad de Ciencias Veterinarias, 2025) Bulmuş, Özgür; Acısu, Tutku Can; Sönmez, Mustafa; Akarsu, Serkan Ali; Cinkara, Serap Dayan; Yüce, Abdurrauf; Çeribaşi, Songül
Bisphenol A is widely recognized as a significant toxic environmental contaminant globally, primarily due to its extensive industrial and commercial applications. The current study aimed to evaluate the potential of Coenzyme Q10, Carbon–60 fullerene and α–Lipoic Acid, which are known for their significant antioxidant capacity, to reduce the reproductive toxic effects induced by Bisphenol A in male rats. A total of sixty prepubertal male Sprague Dawley rats were assigned to eight experimental groups. The substances were applied by oral gavage at dose–adjusted levels, dissolved in olive oil and/or water, once per day for a duration of seven weeks. The rats were decapitated 24 hours subsequent to the final application thereafter blood and testicular tissues were taken for analysis. The exposure of Bisphenol A resulted in significant elevation in serum and testicular malondialdehyde level and significant reduction in the level of antioxidant enzymes. Epididymal sperm concentration and motility were considerably lower in the Bisphenol A–exposed group against the control group. Marked histopathological changes were evident in the testicular tissue, characterized by degeneration and a notable decrease in germinal cell. It was determined that administration of Coenzyme Q10 and α–Lipoic Acid significantly prevented Bisphenol A–induced oxidative stress and associated complications such as testicular dysfunction and the decreased epididymal sperm quality. In conclusion, Bisphenol A negatively affected the reproductive system biochemically, histologically and reproductively in male rats; Coenzyme Q10, Carbon-60 fullerene, and α–Lipoic Acid alleviated these negative effects.
